Përshëndetje! Me këto shkallët e para fillon udhëtimi yt drejt Shpellës së Neptunit, një vend mrekullie dhe magjie që do të të lërë pa fjalë. Para se të fillosh, vetëm disa këshilla: dëgjo këto audioguida duke lidhur kufjet me pajisjen tënde, në mënyrë që ta përjetosh vizitën duke respektuar vendin dhe vizitorët e tjerë. Për më tepër, ka shumë mundësi që telefoni yt të humbasë sinjalin gjatë zbritjes, por kjo është një fat i mirë! Do të mund ta shijosh aventurën pa u shqetësuar nga askush dhe, nëse do të bësh disa fotografi, do të mendosh më vonë për t’i ndarë me miqtë e tu. Në fund të fundit, nëse ke zgjedhur të mbërrish në Shpellë duke përballuar Escalën dhe jo me varkë, duhet të jesh një person që i do sfidat. Mos ki frikë: janë vetëm 654 shkallë!
Tani më lejo të të tregoj diçka më shumë për rrugën që po përshkon: shkallët quhen Escala del Cabirol, një emër që në katalanishten e Algheros ka dy kuptime. I pari është “kaproll”, dhe mund të imagjinohet se për të ndërtuar këtë rrugë janë dashur aftësi dhe siguri në lartësi të denja pikërisht për këtë kafshë; kuptimi i dytë lidhet me formën e hardhisë së rrushit, që ngjitet dhe përdredhet ashtu si vetë shkallët.
Duhet të dish se gjatë shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Shpella ishte tashmë një ndalesë e detyrueshme për këdo që vizitonte Sardenjën: qofshin aventurierë kureshtarë, aristokratë të pasur apo eksplorues nga vende të ndryshme të Europës, të gjithë ishin të detyruar, përpara ndërtimit të Escalës, të mbërrinin këtu nga deti.
Siç na tregon Enrico Costa, shkrimtar dhe gazetar sard që vizitoi Shpellën në fund të shekullit XIX, udhëtimi zgjaste disa orë dhe mjetet lundruese nuk ishin aspak si ato të sotmet. Zakonisht, për t’u nisur nga porti i Algheros drejt Capo Caccia-s, pritej nata, dhe kjo ndodhte kryesisht për dy arsye: me shpresën për të gjetur det të qetë, dhe sepse pikërisht natën Sirenat flenë. Është e vërtetë që ka nga ata që thonë se Sirenat nuk ekzistojnë, por po aq e vërtetë është se deti, kur trazohet nga erërat e libeccios apo maestrales, mund të bëhet një armik i vështirë për t’u përballuar. Netët e qeta ishin pra ideale, kur asnjë frymë ere nuk frynte dhe varkat rrëshqisnin qetësisht mbi ujë, për gëzimin e pasagjerëve dhe mallkimet e marinarëve, të cilëve u duhej të vozisnin e të luteshin që të ngrihej të paktën një fllad i lehtë.
Ishte në vitet ’50 të shekullit XX, kur në të gjithë Sardenjën u përpoqën të zhvillonin turizmin, që u bë e nevojshme të gjendej një alternativë ndaj udhëtimeve të pakëndshme dhe jo gjithmonë të mundshme me varkë, si për banorët e Algheros, ashtu edhe për vizitorët e shumtë të ardhshëm.
Me siguri ke vënë re një pllakë përkujtimore pranë rampave të para: ajo u vendos në vitin 1954 për të festuar ndërtimin e Escalës, e përkufizuar si “shtytësi i fatit të turizmit të ri sard”. Një ide pionere për kohën: historitë që edhe sot banorët e Algheros pëlqejnë të tregojnë për punimet dhe protagonistët e kësaj ndërmarrjeje janë nga më të ndryshmet dhe më magjepsëset, dhe shpesh theksojnë, me ironinë tipike algereze, rrezikshmërinë e madhe të veprës, por edhe aftësinë dhe profesionalizmin e teknikëve dhe punëtorëve që morën pjesë në të.
Por sa zgjat kjo zbritje? Herët a vonë, në një moment të caktuar, të gjithë e bëjnë këtë pyetje. Rruga shtrihet për më shumë se 470 metra, diferenca në lartësi midis nisjes dhe mbërritjes është rreth 110 metra dhe pjerrësia mesatare është 40%. Po shkallët? Ato, siç u tha më parë, janë 654, edhe pse, siç ndodh shpesh, ka nga ata që numërojnë më shumë dhe të tjerë më pak. Po ti? Po i numëron? Ndoshta është më mirë të përqendrohesh te panorama dhe t’ia lësh llogaritë ngjitjes më të ngadaltë dhe më të lodhshme.
Mendo se masa imponuese gëlqerore që po kalon pranë ka dalë nga uji që në fund të periudhës së Kretakut, rreth 70 milionë vjet më parë. Kjo do të thotë se ajo është aty pothuajse prej gjithmonë. Format e saj të sotme janë rezultat i modelimit të ndodhur gjatë gjithë kësaj kohe, së bashku me fenomene të dukshme karstike.
Pra, koha e ka formuar gjithë këtë: ajo është protagonistja e padiskutueshme e kësaj vizite. Së bashku me ujin dhe gurin. Kështu e përshkruante Enrico Costa:
«Deti, poshtë atyre shkëmbinjve të mëdhenj, është pa fund, gjithmonë i trazuar, i tërbuar dhe me një ngjyrë blu të errët që të trondit. Do të thoje se ai dëshiron ta rrëzojë kolosin prej guri dhe se që nga krijimi vazhdon në këtë përpjekje titanike; por shkëmbi gjigant e shikon detin me përbuzje dhe nuk duket se i kushton vëmendje kërcënimeve të tij. Puthjet e përjetshme të valëve të dridhura, si edhe goditjet e tyre të furishme, kanë arritur të gërryejnë bazën e këtij gjiganti krenar, por ai mbetet i palëkundur. Kërcënon me vështrim, por nuk lëviz sepse përçmon të matet me të dobëtit dhe të vegjlit.»
Të vegjël dhe të dobët: kështu ndihet njeriu gjatë kësaj zbritjeje. E megjithatë, në të njëjtën kohë, jashtëzakonisht me fat. Dhe kjo nuk është asgjë: sepse nëse është e vërtetë që zakonisht zbritjet të çojnë në Ferr, këtu ndodh pikërisht e kundërta, dhe kur të shohësh hyrjen e Shpellës, do ta gjesh veten në një vend shumë të ngjashëm me Parajsën.